Định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành. Giải Đáp Pháp Luật

Định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành.

Định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành.

Phạm tội chưa hoàn thành là hành vi chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, tức phạm tội chưa thành bao gồm hai giai đoạn đầu của hành vi phạm tội với lỗi cố ý. Để định tội danh với tội phạm chưa hoàn thành là khá khó khăn.

Tuy nhiên trong bài viết này Luật Tài Nguyên sẽ giúp bản và hiểu hơn về định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành.

  1. Lý luận về phạm tội chưa hoàn thành. 

Định nghĩa tội phạm chưa hoàn thành. “tội phạm chưa hoàn thành là hành vi chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, tức phạm tội chưa thành bao gồm hai giai đoạn đầu của hành vi phạm tội với lỗi cố ý.”

Từ định nghĩa này ta rút ra một số đặt điểm của phạm tội chưa hoàn thành như sau:

Thứ nhất: phạm tội chưa hoàn thành và phạm tội hoàn thành có điểm khác nhau cơ bản là: đối với phạm tội chưa hoàn thành lỗi cố ý chỉ thể hiện phần nào qua hành vi bên ngoài và hậu quả của hành vi đó còn đối với tội phạm hoàn thành mặt chủ quan và khách quan của cấu thành tội phạm là trùng nhau.

Thứ hai:   bản chất của phạm tội chưa hoàn thành là:

  • Hậu quả phạm tội là mong muốn đạt được chưa xảy ra;
  • Thiệt hại gây ra cho khách thể bị xâm hại của hành vi phạm tội chưa kết thúc;
  • Mặt khách quan của cấu thành tội phạm chưa hoàn thành mới chỉ thực hiện được phần nào;
  • Mặt chủ quan của cấu thành tội phạm chưa hoàn thành bao giờ cũng là lỗi trực tiếp.

Từ định nghĩa trên và trên cơ sở lý luận ta có thể xác định nguyên tắc chung của việc xác định trách nhiệm hình sự đối với phạm tội chưa hoàn thành:

Một là, đối với phạm tội chưa hoàn thành ở giai đoạn thứ nhất – chuẩn bị phạm tội, thì trách nhiệm hình sự được xác định theo điều tương ứng tại phần các tội phạm về phạm tội hoàn thành với sự viện dẫn điều về hành vi chuẩn bị phạm tội của phân chung BLHS.

Hai là,   Còn đối với tội phạm chưa hoàn thành ở giai đoạn thứ hai – phạm tội chưa đạt, thì trách nhiệm hình sự được xác định theo điều t­ương ứng tại Phần các tội phạm về tội phạm hoàn thành với sự viện dẫn điều về hành vi phạm tội chưa đạt tại Phần chung BLHS.

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu nh­ư cho rằng trách nhiệm hình sự đối với tội phạm chưa hoàn thành được xác định theo điều tư­ơng ứng tại Phần các tội phạm về tội phạm hoàn thành thì có nghĩa là ng­ười thực hiện tội phạm chưa hoàn thành nhất thiết phải bị trừng trị theo hình phạt do luật quy định đối với tội phạm hoàn thành t­ương ứng, mà trái lại cần phải nhận thức thống nhất và đúng đắn. Bởi vì:

Hình phạt không phải là dạng duy nhất của trách nhiệm hình sự và đồng thời cũng không phải là hình thức duy nhất thực hiện trách nhiệm hình sự (mặc dù hình phạt là biện pháp c­ưỡng chế về hình sự nghiêm khắc nhất và việc áp dụng nó sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý là có án tích).

Vì ngoài hình phạt ra, còn có các biện pháp c­ưỡng chế về hình sự khác – các dạng khác của trách nhiệm hình sự (như­ các biện pháp tư­ pháp chung, các biện pháp tư pháp có tính chất giáo dục đối với ngư­ời chư­a thành niên phạm tội, án treo, hoặc miễn hình phạt, hoãn chấp hành hình phạt, v.v…) và các hình thức thực hiện trách nhiệm hình sự khác không dẫn đến hậu quả pháp lý là án tích (nh­ư chỉ áp dụng các biện pháp t­ư pháp chung, hoặc các biện pháp t­ư pháp có tính chất giáo dục đối với ng­ười ch­ưa thành niên phạm tội).

Khi xác định trách nhiệm hình sự đối với tội phạm chưa hoàn thành thì theo nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự – rõ ràng là mức độ trách nhiệm hình sự đối với tội phạm chưa hoàn thành của ngư­ời phạm tội sẽ được giảm nhẹ so với tội phạm hoàn thành nếu ng­ười đó thực hiện đến cùng.

Như­ vậy, từ sự phân tích trên ta có thể hiểu định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành nh­ư sau: định tội danh đối với tội phạm chư­a hoàn thành là sự đánh giá về hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực hiện trong hoạt động phạm tội trên cơ sở đối chiếu, so sánh và kiểm tra để xác định sự phù hợp ở một mức độ nhất định giữa các dấu hiệu của hành vi ấy trong giai đoạn chuẩn bị phạm tội; giai đoạn phạm tội chưa đạt với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể do điều t­ương ứng tại Phần các tội phạm BLHS quy định.

  1. Xác định tội danh trong trường hợp phạm tội chưa hoàn thành.  

Để xác định ta cần chú ý những điểm như sau:

Thứ nhất,  trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra với tội cố ý. Vì phạm tội chưa hoàn thành là hành vi cố ý thực hiện hành vi đến cùng nhưng chưa đạt được mong muốn của người phạm tội.

Thứ hai,   phạm tội chưa đạt thuộc phạm trù khái niệm tội phạm. Do vậy, khi định tôi danh cần xác định phạm tôi chưa hoàn thành đó đang ở giai đoạn nào giai đoạn chuẩn bị phạm tội hay phạm tội chưa đạt. để đảm bảo việc phân hóa trách nhiệm hình sự đúng, làm cơ sở để định khung hình phạt theo đúng pháp luật.

Đối với hành vi thuộc giai đoạn chuẩn bị phạm tội nhưng bản thân chuẩn bị tội phạm lại đã cấu một tội khác ở giai đoạn hoàn thành.

Đối với hành vi thuộc giai đoạn phạm tội chưa đạt cần xem xét hành vi phạm tội chưa đạt ở giai đoạn nào? Chưa đạt chưa hoàn thành hay chưa đoạt đã hoàn thành.

Thứ ba,  tội phạm chưa hoàn thành khác với tội hoàn thành ở chỗ bao giờ nó cũng không có đầy đủ các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của tội phạm, điểm chủ yếu của phạm tội chưa thành là hậu quả chưa xảy ra.

Thứ tư,   việc xác định thời điểm phạm tội đã hoàn thành chưa? Đây là điểm quan trọng của quá trịnh định tội danh. Đối với tội phạm chưa hoàn thành cần lưu ý một số trường hợp sau:

  • Thời điểm tội phạm hoàn thành được thể hiện bằng mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quả phạm tội – thông thường khi hành vi phạm tội được thực hiện thì về cơ bản kéo theo hậu quả phạm tội xảy ra.
  • Tội phạm hoàn thành từ thời điểm hành vi phạm tội được thực hiện mà không cần phụ thuộc vào hậu quả phạm tội đã xảy ra hay chưa thông thường đó là những tội phạm có cấu thành hình thức.
  1. Định tội danh đối với hành vi tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội.  

Khi người phạm tội tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội cần chú ý những vấn đề cơ bản sau:

Thứ nhất,   Tự ý nửa chừng chấm dứt tội phạm – là một trong các chế định nhân đạo của luật hình sự Việt Nam, tự ý nửa chừng chấm dứt tội phạm nhằm khuyến khích ng­ười phạm tội từ bỏ vĩnh viễn ý định thực hiện tội phạm đến cùng, vì vậy nó có ý nghĩa thực tiễn quan trọng đối với việc đấu tranh phòng và chống tội phạm nói chung và góp phần thực hiện đúng đắn nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự nói riêng.

Thứ hai,   trong quá trình định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành, việc miễn trách nhiệm hình sự đối với hành vi tự ý nửa chừng chấm dứt tội phạm theo quy định tại Điều 16 BLHS năm 2015 cần phải được hiểu là chỉ khi nào có đầy đủ hai căn cứ do luật định: Một là, Hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm phải là tội phạm chưa hoàn thành (đang ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt) – chư­a được thực hiện đến cùng. Hai là, Ngư­ời phạm tội mặc dù nhận thức được là mình hoàn toàn có khả năng thực hiện tội phạm chưa hoàn thành đó đến cùng, như­ng đã có ý thức chủ quan tự nguyện đình chỉ hành vi chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt – dứt khoát không tiếp tục thực hiện tội phạm chưa hoàn thành đó nữa (mặc dù không hề có một yếu tố tác động khách quan nào khác ngăn cản).

Thứ ba, để áp dụng chế định tự ý nửa chừng chấm dứt tội phạm đối với những tr­ường hợp phạm tội chưa đạt đã hoàn thành (hoàn thành về hành vi và ch­ưa đạt về hậu quả), thì ở đây nhất thiết phải có hai điều kiện chặt chẽ nh­ư sau: Một là, Khi thực hiện việc tự ý nửa chừng chấm dứt tội phạm bị cáo phải tích cực chủ động áp dụng tất cả các biện pháp cần thiết có thể áp dụng được để ngăn chặn không cho hậu quả phạm tội cuối cùng xảy ra; Hai là, Hậu quả phạm tội cuối cùng mà bị cáo dự định đạt được bằng hành vi phạm tội đã hoàn thành của mình trên thực tế đã không xảy ra chính là nhờ việc tự  ý nửa chừng chấm dứt tội phạm đó.

Việc định danh tội phạm đúng và chính xác có ý nghĩa quyết định trong vụ án hình sự. Việc định danh tội phạm là cơ sở để có thể truy cứu trách nhiệm hình sự từ đó đưa ra hình phạt phù hợp với quy đinh của pháp luật.

định tội danh đối với tội phạm chưa hoàn thành

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *